Venöz ülser, çoğunlukla ayak bileği çevresinde gelişen ve toplardamar basıncının uzun süre yüksek kalmasıyla iyileşmesi geciken bacaktaki açık yaradır. Genellikle kronik venöz yetmezlik, geçirilmiş derin ven trombozu, varisler ve perforan ven yetersizliği zemininde ortaya çıkar.
Venöz ülser nasıl anlaşılır?
Yara çoğu zaman iç ayak bileği çevresindedir; çevresinde kahverengi pigmentasyon, egzama, sertleşme, ödem ve varisler eşlik edebilir. Ağrı kişiden kişiye değişir. Akıntı, kötü koku, kızarıklığın hızla yayılması, ateş veya artan ağrı enfeksiyon açısından değerlendirilmelidir. Diyabet, periferik arter hastalığı veya bası yarası gibi başka nedenler de dışlanmalıdır.
Tedavinin temeli: basıncı azaltmak
Venöz ülserde yalnızca yara üzerine pansuman yapmak çoğu zaman yeterli değildir; asıl sorun venöz hipertansiyondur. Cochrane ve ESVS kaynakları kompresyon bandajı veya çorabının venöz ülser iyileşmesini artırdığını gösterir. Aktif ülserde çoğu zaman çok katlı bandaj, inelastik bandaj veya ayarlanabilir kompresyon sistemleri kullanılır. Ancak ayak bileği-kol indeksi düşük olan, ciddi damar tıkanıklığı bulunan veya bacağı bandajla belirgin ağrıyan hastalarda kompresyon mutlaka damar değerlendirmesi sonrası planlanmalıdır.
Endovenöz tedaviler ne zaman gerekir?
Yüzeyel venöz kaçak saptanan aktif venöz ülserlerde erken endovenöz ablasyonun yara iyileşmesini hızlandırabileceği bildirilmiştir. Ülser iyileştikten sonra da yüzeyel venöz yetersizliğin tedavisi tekrarlama riskini azaltabilir. Uygun hastalarda lazerle varis tedavisi, radyofrekans, ultrason eşliğinde köpük skleroterapi veya diğer yöntemler değerlendirilir.
Yara bakımında pratik ilkeler
- Yara düzenli ölçülmeli, fotoğrafla takip edilebilmeli ve enfeksiyon bulguları izlenmelidir.
- Pansuman seçimi akıntı miktarı, yara yatağı ve çevre cilt durumuna göre yapılmalıdır.
- Ödem kontrolü için kompresyon ve yürüyüş birlikte planlanmalıdır.
- Protein, demir, çinko, C vitamini ve genel kalori alımı yetersizse yara iyileşmesi yavaşlayabilir; beslenme desteği kişiye göre düzenlenmelidir.
Tekrarlamayı önlemek
Venöz ülser iyileşse bile tekrar riski vardır. Uzun dönem kompresyon çorabı, kilo kontrolü, baldır kas pompasını güçlendiren yürüyüş-egzersiz programı ve venöz kaçağın tedavisi koruyucu stratejinin parçalarıdır.
