Belirtiler hangi saatlerde artar?

Hastalar genellikle gün sonunda belirginleşen ağırlık, dolgunluk, yanma, kaşıntı, kramp ve ayak bileği çevresinde şişlik tarif eder. Uzun süre ayakta kalmak veya hareketsiz oturmak yakınmaları artırabilir; yürümek, bacağı yükseltmek ve uygun kompresyon çorabı kullanımı çoğu kişide rahatlama sağlar. Ancak tek taraflı ani şişlik ve ağrı yeni bir pıhtı açısından değerlendirilmelidir.

Tanı nasıl konur?

Muayenede varislerin dağılımı, ödem, deri değişiklikleri ve yara varlığı değerlendirilir. Bilimsel kılavuzlara göre kronik venöz hastalıkta tedavi planlamasının temel görüntüleme yöntemi alt ekstremite venöz renkli Doppler ultrasonografidir. Bu inceleme yüzeyel, derin ve perforan venlerde kaçak olup olmadığını ve daha önce geçirilmiş pıhtıya bağlı tıkanıklık/hasar izlerini gösterir.

Tedavi yaklaşımı

Tedavi hastalığın evresine göre kişiselleştirilir. Hafif olgularda düzenli yürüyüş, kilo kontrolü, bacak elevasyonu, uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçınma ve doğru basınçta kompresyon önerilebilir. Belirgin yüzeyel venöz kaçak ve semptomatik varis varsa güncel kılavuzlar girişimsel tedaviyi destekler. Uygun hastalarda lazerle varis tedavisi, radyofrekans ablasyon, köpükle varis tedavisi, skleroterapi veya cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

• Bacakta kalıcı veya giderek artan şişlik varsa
• Ayak bileği çevresinde kahverengi renk değişikliği, sertleşme veya kaşıntılı egzama geliştiyse
• İki haftadan uzun süren yara ya da akıntılı ülser varsa
• Varis üzerinde kanama, sert ağrılı damar hattı veya ani tek bacak şişliği geliştiyse

Kronik venöz yetmezlik venöz ülser ve varis tedavileriyle yakından ilişkilidir. Bu nedenle venöz ülser, kompresyon çorabı ve yaşam tarzı-egzersiz önerileri yazılarını birlikte okumak faydalı olur.

Kaynakça

1. European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2022 Clinical Practice Guidelines on Chronic Venous Disease.
2. Yale Medicine: Chronic Venous Insufficiency.
3. NICE CG168: Varicose veins, recommendations.